IMG_9507Przeszliśmy przez strajki i reformy oświaty

Wystarczy jeden rzut oka na otaczającą nas rzeczywistość. Bezrobocie, uliczni bezdomni, emigracja zarobkowa, polskie piekło w polityce. Już Józef Wybicki przekonywał, że „nasiono nieszczęść politycznych leży w złym gruncie edukacji”. Może warto się nad tym zastanowić. Nadarza się ku temu okazja, ponieważ 14 października obchodzony jest Dzień Edukacji Narodowej.

Eugeniusz Tokarzewski

Po 1989 roku nastąpił okres zasadniczych zmian w oświacie. Od 1 września 1990 roku religia powraca do szkół, krzyż wrócił do sal lekcyjnych, a nauczyciele uzyskali swobodę wyboru programów nauczania i podręczników. W euforii świętowano w 1990 roku 40-lecie Zespołu Szkół Medycznych, szkoły resortowej Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, w 1991 roku 40-lecie Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia, 30 kwietnia 1991 roku nadano Zespołowi Szkół Ekonomiczno-Spożywczych imię Mikołaja Kopernika i przekazano sztandar ufundowany przez uczniów, ich rodziców i kętrzyńskie zakłady pracy. Nikt nie przypuszczał, że szkoła za 15 lat będzie zlikwidowana. W maju 1992 roku przypadło 45-lecie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, szkoły z historycznymi tradycjami, bowiem najpierw były tu dzieci zostawione przez wojnę.

Szkoły uroczyście obchodziły swoje jubileusze nie przeczuwając, że nad szkolnictwem zbierają się czarne chmury. Rosnące koszty utrzymania, malejąca stale liczba urodzeń podpowiadały reorganizację, likwidację, bądź prywatyzację. Już w 1990 roku kryzys dotknął Zespół Szkół Medycznych istniejący od 40 lat. Zawód zdobyło tu 1295 pielęgniarek, pielęgniarzy i położnych. Przyszedł jednak czas, gdy kiedyś bardzo poszukiwani na rynku pracy, nie mogli znaleźć zatrudniania. W 1992 roku wstrzymano nabór do klas pierwszych Liceum Medycznego, które jeszcze do 31 sierpnia 1996 roku funkcjonowało jako placówka policealna.

Wkrótce dominującym tematem stały się narodziny różnych szkół niepublicznych. Powstały szkoły języków obcych, prywatna Szkoła Muzyczna Yamaha. Z inicjatywy burmistrza Andrzeja Sobczaka powstało Kętrzyńskie Stowarzyszenie Oświatowe, które 28 maja 1991 roku założyło społeczną szkołę podstawową, w opinii pedagogów „szkołę bez dzwonka”, w opinii powszechnej „szkołę dla bogatych” (czesne 550 zł). W szkole na koniec roku szkolnego 1991/92 uczyło się 9 pierwszoklasistów, a w 1992/93 już 17 uczniów. Podstawa był tu indywidualny tok nauczania. Kolejnym etapem działań KSO było założenie przedszkola dla dzieci niepełnosprawnych i mało sprawnych fizycznie, które powstało w 1995 roku i funkcjonuje pod nazwą „Żłobek i Miejskie Przedszkole Integracyjne „Malinka””.

Kiedy na obrzeżach miasta powstało nowe 7 tysięczne osiedle „Piastowskie” społeczeństwo Kętrzyna podjęło jeszcze w latach 80-tych starania o rozpoczęcie budowy nowej szkoły podstawowej. 12 czerwca 1997 roku odbyło się uroczyste wmurowanie aktu erekcyjnego pod budowę SP nr 6. Na pierwszy dzwonek czekano jeszcze kilka lat. Dopiero 16 lutego 2001 roku szkoła otworzyła podwoje. Przeniesiono tu SP nr 5, a w ławkach zasiadło 454 uczniów.

W tym samym roku cała oświata stanęła przed nowym wyzwaniem. Od 5 maja 1993 roku został proklamowany bezterminowo ogólnopolski strajk pracowników oświaty. W Kętrzynie uformował się jeden wspólny komitet strajkowy ZNP i „Solidarność”, który ogłosił w szkołach strajk okupacyjny. 11 maja 1993 roku do egzaminu pisemnego z języka polskiego przystąpiło 55 szkół województwa, w 13 szkołach matury się nie rozpoczęły. W Kętrzynie do egzaminu dojrzałości nie przystąpiło Liceum Ogólnokształcące im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Zespół Szkół Budowlanych i Zespół Szkół Ekonomiczno-Spożywczych. Strajki wzbudziły powszechne oburzenie społeczeństwa. Posypały się zarzuty pod adresem moralności nauczycielskiej. Jednocześnie strajki wzmocniły nauczycielską solidarność, chociaż nauczyciele potracili wynagrodzenie za pracę. Otrzymali zapłatę zastępczo z funduszu socjalnego i tylko pozostało pytanie „kto uczniom i ich rodzicom za te łzy zapłacił?”

Powrót do szkoły wychowującej i wychowanie jako zadanie – legły u podstaw reformy edukacji narodowej. Nie oglądając się na reformę MEN próbę oddolnego reformowania szkolnictwa podjęło się 30 szkół polskich zrzeszonych w Ogólnopolskim Towarzystwie Szkół Twórczych. 8 grudnia 1994 roku w uznaniu opiekuńczych i dydaktyczno-wychowawczych zasług L.O. im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie zostało wpisane na listę 30. najlepszych liceów polskich zrzeszonych w TST. W myśl obowiązującego w TST hasła: aby szkoła wyższego rzędu wzięła pod opiekę szkołę niższego rzędu” nawiązano współpracę ze Szkoła Podstawową im. Janusza Korczaka w Biedaszkach i Szkołą Podstawową nr 4 im. Stanisława Moniuszki, a roku 2005 z Gimnazjum Gminnym w Karolewie. Kluczową formą pracy szkół twórczych są klasy autorskie. Równolegle z promocją talentów funkcjonował Klub Pracy Pozalekcyjnej. Realizował on program służby na rzecz człowieka potrzebującego, w praktyce szkolnej i najczęściej uczniów z trudnościami w nauce. Wychodząc naprzeciw temu zobowiązaniu L.O. przystąpiło w roku szkolnym 2003/2004 przy wsparciu finansowym Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Polskiej fundacji Dzieci i młodzieży do wdrażania programu pt.: „Równać szanse – szkoły partnerskie”. Programem objęto Gimnazjum Gminne w Karolewie. 87 licealistów-wolontariuszy dojeżdżało do Karolewa, niosąc pomoc w postaci zajęć wyrównawczych dla 167 gimnazjalistów. Efektem tak podjętej pedagogiki było wychowanie od 1997 roku 10 laureatów Samorządowego Konkursu Nastolatków „8 Wspaniałych”. L.O. wychowało około 200 laureatów i finalistów ogólnopolskich olimpiad przedmiotowych, legitymując się podobnymi osiągnięciami w konkursach wojewódzkich i akademickich. W „Ogólnopolskim Rankingu Liceów” 1999-2008 kętrzyńskie L.O. zostało uznane za najlepszą szkołę województwa warmińsko-mazurskiego. W kraju na 3 tys. szkół w 1999 roku zajmowało 42 miejsce, w 2006 r. – 43 miejsca, a w 2007 r. – 37 miejsce.

Reforma edukacji przecięła poszukiwania koncepcji kształcenia zwłaszcza uczniów zdolnych we współpracy z Towarzystwem Szkół Twórczych. Kętrzyn spotkał się z reformą oświaty 1 września 1999 roku. Tego dnia rozpoczęły naukę pierwsze klasy gimnazjalne. W mieście utworzono jedną z największych szkół w Polsce łącząc szkołę podstawową z gimnazjum w budynku byłej Szkoły Podstawowej nr 2. Naukę rozpoczęło 1400 uczniów, w 2002 roku było już 1517 gimnazjalistów. Tworząc szkołę „moloch” nie przewidziano, że stanie się ona środowiskiem nerwicogennym i antywychowawczym.

W 2004 roku wygasło stare Liceum Ogólnokształcące ponadpodstawowe. Po raz ostatni aż 250 uczniów z 9 klas zadawało „starą maturę”. Spadkobiercą „starego ogólniaka” zostało 3-letnie liceum ponadgimnazjalne. Powstawało pytanie czy dorówna poziomem.

Z roku na rok w Kętrzynie tworzono warunki do wyrównania szans edukacyjnych. 1 lutego 2003 roku rozpoczął działalność Wydział Zamiejscowy WSIiE – TWP przy ulicy Asnyka ze specjalnościami zarzadzanie przedsiębiorstwem, rachunkowość i finanse oraz zastosowanie informatyki do ekonomii. W 2006 roku w Kętrzynie studiowało 900 osób. 17 marca 2006 roku pod patronatem WSIiE – TWP rozpoczął działalność Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Oszczędności w oświacie spowodowały skoncentrowanie wielu szkół z dawnego Zespołu Szkół Budowlanych i Centrum Kształcenia Ustawicznego pod wspólnym dachem w utworzonym 1 września 2005 roku Powiatowym Centrum Edukacji na terenie dawnego Zespołu Szkół Budowlanych w Kętrzynie. Zespół ten powstał w 1975 roku i istniał przez lata jako przyzakładowa szkoła Kętrzyńskiego Przedsiębiorstwa Budowlanego, które było właścicielem kompleksu obiektów szkolnych przy ul. Poznańskiej. Z końcem marca 1990 roku ZSB przeszedł w gestię Kuratorium Oświaty w Olsztynie, a KPB przekazało Olsztynowi obiekty zajmowane przez szkołę. Na ich bazie funkcjonuje Powiatowe Centrum Edukacji.

Jak widać na przełomie lat kętrzyńska oświata przeszła przez liczne transformacje i przeobrażenia. Czy korzystne dla nauczania i wychowania?