Pamiątkowa tablica na miejskim ratuszu przypomina pierwszą siedzibę NSZZ "Solidarność" w Kętrzynie. FOT. Franciszek Jaroński

Pamiątkowa tablica na miejskim ratuszu przypomina pierwszą siedzibę NSZZ “Solidarność” w Kętrzynie. FOT. Franciszek Jaroński

Wprowadzenie 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego otworzyło nowy rozdział w dziejach powojennej Polski. Tysiące osób internowano i aresztowano. W efekcie działań aparatu przemocy kilkadziesiąt osób straciło życie, setki zdrowie. W okresie obowiązywania stanu wojennego, a więc między 13 grudnia 1981 a 22 lipca 1983 r., zdecydowaną większość ofiar stanowiły osoby zamordowane lub zmarłe podczas tłumienia masowych protestów społecznych.

Od tamtych dnia minęło 35 lat. 13 grudnia 2016 r. w wielu miastach Polski manifestacjami, marszami, modlitwą i zapaleniem zniczy oraz złożeniem kwiatów uczczono pamięć tych, którzy oddali swoje życie za wolną Polskę w ciągu obowiązywania tej skierowanej przeciwko własnemu narodowi decyzji władz PRL.
W Kętrzynie 35 rocznicę wprowadzenia stanu wojennego uczczono przede wszystkim uczestnictwem we Mszy św. kościele pw. św. Katarzyny w intencji ofiar stanu wojennego oraz złożeniem kwiatów pod tablicą usytuowaną na murach ratusza, a upamiętniającą siedzibę NSZZ Solidarność. Pierwsze znicze pod tablicą zapłonęły w samo południe, a zapaliła je delegacja założycieli związku w Kętrzynie. Oficjalne uroczystości natomiast odbyły się w godzinach wieczornych z udziałem władz samorządowych miasta, gdzie po uroczystej mszy pod tablicą złożono wiązanki kwiatów i zapalono biało-czerwone znicze, a prowadząca uroczystość Małgorzata Margas przypomniała między innymi, że: Stan wojenny w Polsce, to ograniczenie praw obywatelskich wprowadzone w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 w celu zahamowania aktywności społeczeństwa dążącego do gruntownej reformy ustroju społeczno-politycznego PRL. Przygotowywany od sierpnia 1980, uzasadniany groźbą zamachu stanu i przejęcia władzy przez opozycję skupioną w “Solidarności”, załamaniem gospodarki, możliwością interwencji radzieckiej. Organem pełniącym funkcję administratora stanu wojennego w Polsce była Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z generałem W. Jaruzelskim na czele. Przepisy stanu wojennego ograniczały podstawowe prawa obywatelskie, wprowadziły m.in. godzinę milicyjną, zawiesiły działalność organizacji społecznych i związków zawodowych. Zmilitaryzowano główne działy gospodarki, zakazano zmian miejsca pobytu, wprowadzono cenzurę korespondencji, tryb doraźny w postępowaniu sądowym. Działaczy Solidarności, opozycji politycznej oraz kilkunastu reprezentantów władzy sprzed sierpnia 1980 internowano (łącznie ok. 10 tys. osób). Pozostali na wolności działacze Solidarności w kwietniu 1982 utworzyli Tymczasową Komisję Koordynacyjną i podjęli działalność podziemną, organizując demonstracje oraz strajki w fabrykach i kopalniach, tłumione przez ZOMO nierzadko przy użyciu ciężkiego sprzętu bojowego. Uczestników wystąpień protestacyjnych, działaczy konspiracji, członków Solidarności zwalniano z pracy, szykanowano, zniesławiano, nakłaniano do “deklaracji lojalności”. Przy współpracy Służby Bezpieczeństwa prowadzono weryfikację pracowników sądów, oświaty, administracji, środków przekazu. Społeczeństwo w szerokim zakresie podjęło bojkot kontrolowanych przez władze organizacji i instytucji, powstał podziemny ruch prasowo-wydawniczy i niezależny obieg informacji.
Szeroką akcję pomocy prześladowanym przez władze prowadził Kościół katolicki. Podziemną “Solidarność” moralnie i materialnie wspierały międzynarodowe organizacje. Wobec pogarszającej się sytuacji gospodarczej i politycznej stan wojenny został zawieszony 31 grudnia 1982, zniesiony 22 lipca 1983 (przy czym represyjne praktyki i część ustawodawstwa przetrwały do 1989), a w lutym 1992 Sejm uznał jego wprowadzenie za nielegalne.
fj