Pastor Zygmunt Jakubowski (w środku) opowiadał wczoraj o tym, jak uratował przed zniszczeniem budynek byłej synagogi. Z lewej Tomasz Krakowski, przedstawiciel naczelnego rabina Polski, obecny na wczorajszych uroczystościach. FOT. Jarosław Żukowski

Wczoraj odsłonięto tablicę pamiątkową przy budynku, który w latach 1853 – 1916 służył Żydom jako synagoga. Po uroczystości w Loży masońskiej przypomniano historię żydowskich mieszkańców przedwojennego Kętrzyna.

Cezary Korenc, prezes stowarzyszenia „Blusztyn” zaprezentował wydawnictwo pod tytułem „Historia Żydów Rastenburga”. Opracowanie przygotował kętrzyński historyk Tadeusz Korowaj. Czytamy w nim o ciekawej historii Żydów, którzy przybyli do miast Prus Wschodnich na początku XIX wieku na podstawie edyktu Hardenberga, który pozwolił Żydom osiedlać się w Prusach Wschodnich. Do Kętrzyna przybyli w 1813 roku. Nie było ich aż tak wieli. Tadeusz Korowaj pisze o 112 osobach wyznania mojżeszowego, które na przełomie XIX i XX wieku zamieszkiwały powiat kętrzyński.
Niewielka liczebnie grupa ludności żydowskiej wniosła wiele w rozwój miasta i powiatu przyczyniając się do ożywienia gospodarczego przełomu wieków, głównie w strefie handlu i usług – pisze Tadeusz Korowaj.
Miejscem modlitw rastenburskich Żydów było od początku mieszkanie Natana Krohna, jednego z pierwszych żydowskich obywateli miasta. Później, w roku 1853 Żydzi otworzyli synagogę w budynku przy Zjazdowej. Odsłaniający wczoraj tablicę pamiątkową Tomasz Krakowski, przedstawiciel naczelnego rabina w Polsce przypomniał, że synagoga nie była jedynie miejscem religijnym. To również miejsce, w którym odbywały się spotkania i dyskusje o bieżących sprawach miasta.
W 1916 roku zbudowano nową synagogę, która mieściła się u zbiegu dzisiejszych ulic Wojska Polskiego i Daszyńskiego. Synagoga została spalona podczas „Nocy kryształowej” w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku. Wkrótce Żydzi zostali pozbawieni majątków i wydaleni z miasta.
O trudnej historii Żydów w Kętrzynie nie ma zbyt wielu informacji, przyznał podczas spotkania Tadeusz Korowaj. Sporo ich za to w pracy Macieja Waleszczyńskiego, ucznia Liceum Ogólnokształcącego w Kętrzynie, który za swoją pracę „Zatarte ślady, czyli historia społeczności żydowskiej w Kętrzynie/Rastenburgu” został w ubiegłym roku laureatem ogólnopolskiego konkursu.
W Loży można również zobaczyć wystawę poświęconą historii Żydów w dawnym Kętrzynie, którą przygotował Powiatowy Dom Kultury.
jz