27 września 1939 r. powołana  została Służba Zwycięstwu  Polski , posiadająca charakter Wojska Polskiego w konspiracji. Na polecenie Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego 13 października 1939 r. Służba Zwycięstwu Polsce przekształcona została w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ).  30 czerwca 1940 r Komendantem został gen. Stefan Rowecki ps. Grot. 14 lutego 1942 r. ZWZ został przemianowany na Armię Krajową.

Zadaniem Z.W.Z. a następnie Armii Krajowej było podjęcie zdecydowanej i nieustępliwej walki z najeźdźcą na każdym polu jego działalności. Walka całego narodu bez różnicy przekonań przynależności partyjnych czy też wyznań na terenie całego kraju.

Gen. Stefan Rowecki ps. Grot podjął działania do scalenia w ramach sił zbrojnych w kraju różnych powstających organizacji wojskowych i ugrupowań politycznych takich jak ( B.CH. NOW. PPS. WRN). Nie dały efektu podjęte rozmowy z PPR i komunistyczną GL -AL, która pozostała poza Armią Krajową oraz z Narodowymi Siłami Zbrojnymi pozostających pod wpływem Stronnictwa Narodowego.

W żadnym innym okupowanym kraju przez III Rzeszę nie wykształciły się tak silne struktury podziemnego aparatu państwowego, które oddziaływały na społeczeństwo obejmując swym zasięgiem prawie wszystkie dziedziny życia pod okupacją hitlerowską. A.K. wniosła  znaczny wkład w walkę z niemieckim okupantem, broniąc własne społeczeństwo przed terrorem wroga. Podjęła na szeroką skalę działania militarne w miarę posiadanych własnych środków – jak ” Operacja Ostra Brama, oraz realizację planu Burza, którego uwieńczeniem  było Powstanie Warszawskie , będącą najdłuższą i najkrwawszą  bitwą  Armii Krajowej.

Oddziały A.K. wyzwoliły wiele miejscowości ,wspierając i udzielając pomocy sowieckiej armii. Przykładem jest 27 Wołyńska DP.A.K.  i wiele innych oddziałów A.K.

Prowadzenie dywersji, sabotażu, likwidacja wysokich urzędników i oficerów gestapo, pomoc ukrywającym się żydom- była nieodzownym elementem działalności państwa podziemnego.

19 stycznia 1945 r. gen. Leopold Okulicki rozwiązał Armię Krajową. Żołnierze AK i całe społeczeństwo polskie pomimo wielu różnych zmagań o suwerenny byt narodu pozostawili po sobie nie tylko dokonania bojowe, lecz także niepodważalny kapitał moralny.

Eugeniusz  Michaluk