11 lipca minęła 181. rocznica urodzin Wojciecha Kętrzyńskiego. Z tej okazji na Placu Józefa Piłsudskiego, pod pomnikiem patrona miasta, który odegrał istotną rolę w historii Warmii i Mazur odbyła się uroczystość upamiętniająca jubileusz.

Po wysłuchaniu hymnu Kętrzyna i słowach prowadzącej, która przypomniała między innymi historię rodziny, działania Wojciecha Kętrzyńskiego, jego dorobek naukowy oraz działalność mającą na celu przybliżenie mieszkańcom Mazur ich polskość, poszczególne delegacje w obecności sztandaru miasta złożyły wiązanki kwiatów pod pomnikiem patrona.

Uroczystość stała się też okazją do przypomnienia o wydarzeniach z 11 lipca 1943 r. związanych z Rzezią wołyńską dokonaną na Polakach przez  nacjonalistów ukraińskich i zaproszenia mieszkańców do kina „Gwiazda” na bezpłatną emisję filmu „Wołyń” w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego.

fj

***

Wojciech Kętrzyński – urodził się w Giżycku, 11 lipca 1838 r., jako Adalbert von Winkler, syn Józefa Winklera, oficera pruskiego i Niemki Eleonory z domu Raabe. Ojciec wywodził się ze szlacheckiej rodziny, a nazwisko zawdzięczał miejscowości “Kętrzyno” w powiecie wejherowskim. Dziadkowi dopisano „von Winkler” do nazwiska, a ojciec Wojciecha Kętrzyńskiego zaczął używać już tylko samego dopisku. W latach 1849-1853 (po śmierci ojca w 1846 r.) przebywał w Domu Sierot po Wojskowych w Poczdamie. W dwa lata, od 1853 do 1855, zrobił pięcioletni kurs progimnazjum w Lecu (Giżycko) a następnie Gimnazjum w Rastemborku (Kętrzyn). W 1859 r. zdał egzamin maturalny i 13 października tegoż roku rozpoczął studia historyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Albertyna w Królewcu. Dzięki studiom historycznym poznał przeszłość własnego rodu. Przekonał się, że był on od wieków polski i szlachecki. W 1856 r. z listu od siostry dowiedział się też o swoim polskim pochodzeniu i dawnym nazwisku rodowym „Kętrzyński”. Złożył wówczas wniosek do władz uniwersyteckich i urzędowo przeprowadził zmianę imienia i nazwiska z „Adalbert von Winkler ” na „Wojciech von Kętrzyński”.

Władze pruskie odmawiały Kętrzyńskiemu zatrudnienia na terenach, gdzie mieszkali Polacy, pracował więc jako bibliotekarz w Kórniku, Brąchnówku, Nawrze i Wałczu. Z powodu trzykrotnego sprzeciwu władz austriackich nie otrzymał też profesury na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ostatecznie od 1873 zaczął pracować w Zakładzie im. Ossolińskich we Lwowie najpierw jako sekretarz naukowy, od 1874 – jako kustosz i wreszcie od 1 listopada 1876 – jako dyrektor. Przez ponad 40 lat pracy w Zakładzie, Wojciech Kętrzyński przekształcił placówkę w znaczący ośrodek naukowy, zgromadził w nim wiele bezcennych rękopisów i starodruków. Niektóre z nich doczekały się opracowania jego autorstwa i zostały również wydane ( 1894 r.- pierwsza monografia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich; 1881-1890 – trzytomowy “Katalog rękopisów biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich” ). Dzięki staraniom Kętrzyńskiego Ossolineum uzyskało prawo do wydawania podręczników szkolnych.

Wojciech Kętrzyński zmarł 15 stycznia 1918 roku we Lwowie, nie doczekawszy odzyskania przez Polskę niepodległości. Został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim, niedaleko grobu Marii Konopnickiej. W czasie okupacji Lwowa Sowieci, bezczeszczący cmentarz Łyczakowski, „zmietli” z powierzchni ziemi min. także jego grób. Rodacy miejsce to ustalili „na wyczucie”, ustawiono tam tablicę z napisem: „Wojciech Kętrzyński. 1838-1918. Wielki syn Narodu Polskiego. Pracą całego życia przybliżał zespolenie Mazur i Warmii z Macierzą. Społeczeństwo województwa olsztyńskiego”.

Pamięć Wojciecha Kętrzyńskiego uczczono, nadając w 1946 mazurskiemu miastu Rastembork nazwę Kętrzyn.

Źródło: http://leksykonkultury.ceik.eu